De AEX, voluit Amsterdam Exchange Index, is de aandelenindex van de Amsterdamse beurs en bestaat uit de grootste en meest verhandelde bedrijven van Nederland. Wie wil begrijpen wat een AEX-bedrijf is, moet weten dat het gaat om ondernemingen die zijn geselecteerd op basis van hun beurswaarde en handelsvolume. Dagelijks wordt er voor meer dan zes miljard euro aan aandelen verhandeld op deze beurs, een van de oudste ter wereld.
Wat is de AEX precies?
De AEX is een aandelenindex die de koersontwikkeling bijhoudt van de grootste beursgenoteerde bedrijven in Nederland. De index geeft met één getal aan hoe het er financieel voor staat met deze groep ondernemingen samen. Stijgt de index, dan gaat het gemiddeld goed met de koersen van de bedrijven erin. Daalt de index, dan zijn de koersen gemiddeld gedaald.
De AEX wordt beheerd door Euronext Amsterdam. Periodiek wordt de samenstelling van de index herzien. Bedrijven die niet meer voldoen aan de criteria voor beurswaarde of handelsvolume kunnen eruit vallen. Andere bedrijven kunnen juist instromen.
Hoeveel bedrijven zitten er in de AEX?
De AEX telt dertig bedrijven. Vroeger waren dat er vijfentwintig, maar de index is uitgebreid. De bedrijven in de index vertegenwoordigen samen een enorm deel van de totale beurswaarde in Nederland. Het zijn ondernemingen uit uiteenlopende sectoren: van technologie en financiën tot energie en consumentengoederen.
Niet elk bedrijf weegt even zwaar in de index. Grotere bedrijven met een hogere beurswaarde hebben meer invloed op de koers van de index dan kleinere bedrijven. Dit heet weging.
Welke bekende AEX-bedrijven zijn er?
De bekendste namen in de AEX zijn breed, zowel in Nederland als internationaal. Een aantal voorbeelden:
- ASML Holding: maakt machines voor de productie van computerchips en is wereldmarktleider in lithografiemachines.
- Unilever: een van de grootste consumentengoederen-bedrijven ter wereld, bekend van merken als Dove en Knorr.
- Shell: een van de grootste energiebedrijven ter wereld, actief in olie, gas en hernieuwbare energie.
- Adyen: een Nederlands bedrijf dat wereldwijd betalingen verwerkt voor grote retailers en platforms.
- RELX: levert informatie en analysetools aan professionals in onder andere de juridische en medische sector.
- ING Groep: een grote internationale bank met hoofdkantoor in Amsterdam.
Deze bedrijven zijn niet alleen groot in Nederland, maar spelen ook een grote rol op wereldschaal. Dat maakt de AEX interessant voor beleggers die willen profiteren van internationale groei via Nederlandse beursnoteringen.
Hoe komen bedrijven in de AEX terecht?
Om in de AEX opgenomen te worden, moet een bedrijf aan een aantal voorwaarden voldoen. De belangrijkste zijn beurswaarde en handelsvolume. Euronext Amsterdam rangschikt alle bedrijven die aan de Amsterdam beurs noteren op basis van deze criteria. De bedrijven met de hoogste scores komen in aanmerking voor de AEX.
De herziening van de samenstelling vindt een paar keer per jaar plaats. Bedrijven die zakken in de ranglijst kunnen worden vervangen door bedrijven die hoger eindigen. Dit zorgt ervoor dat de AEX altijd een actueel beeld geeft van de grootste spelers op de Amsterdamse beurs.
Wat zegt de AEX over de Nederlandse economie?
De AEX wordt vaak gezien als een graadmeter voor de gezondheid van de Nederlandse economie. Maar dat beeld is niet volledig. Veel AEX-bedrijven halen het grootste deel van hun omzet buiten Nederland. ASML verkoopt zijn machines wereldwijd. Shell is actief op alle continenten. De AEX weerspiegelt daardoor meer de gezondheid van grote internationale ondernemingen dan van de Nederlandse economie in het klein.
Onderzoek van Nyenrode Business Universiteit laat zien dat er ook een andere kant is. Tegenover de financiële waarde van de achttien grootste AEX-bedrijven staat een negatieve sociale en ecologische waarde van tachtig procent. Dat wil zeggen dat deze bedrijven samen bijna evenveel kosten aan de samenleving als ze financieel opleveren. Dit raakt aan het debat over verduurzaming van grote bedrijven.
Waarom is het nuttig om AEX-bedrijven te kennen als belegger?
Als je belegt of wilt beginnen met beleggen, is kennis van de AEX-bedrijven een goed startpunt. Je kunt direct aandelen kopen van individuele bedrijven in de index, maar je kunt ook beleggen in de index als geheel via een indexfonds of ETF. Daarmee spreid je je risico over alle dertig bedrijven tegelijk.
Beleggers die de AEX volgen, letten op de weging van de bedrijven. ASML heeft bijvoorbeeld een groot gewicht in de index. Als de koers van ASML sterk stijgt of daalt, heeft dat een merkbaar effect op de hele AEX-index. Dat maakt het slim om te weten welke bedrijven zwaar wegen en in welke sector ze actief zijn.
Veelgestelde vragen over AEX-bedrijven
Hoeveel bedrijven telt de AEX-index?
De AEX-index bestaat uit dertig bedrijven. Dit zijn de grootste en meest verhandelde beursgenoteerde ondernemingen op de Amsterdamse beurs.
Kan een buitenlands bedrijf in de AEX zitten?
Ja, dat kan. Een bedrijf hoeft niet volledig Nederlands te zijn om in de AEX opgenomen te worden. Het moet wel genoteerd zijn aan de beurs van Amsterdam en voldoen aan de criteria voor beurswaarde en handelsvolume. Shell en Unilever zijn voorbeelden van bedrijven met een internationale achtergrond die in de AEX zitten.
Hoe vaak wordt de samenstelling van de AEX herzien?
Euronext Amsterdam herziet de samenstelling van de AEX meerdere keren per jaar. Bedrijven die zakken in de ranglijst kunnen worden vervangen door bedrijven die hoger scoren op beurswaarde en handelsvolume.
Wat is het verschil tussen de AEX en de AMX?
De AEX bevat de dertig grootste beursgenoteerde bedrijven in Nederland. De AMX, de Amsterdam MidCap Index, bevat de middelgrote beursgenoteerde bedrijven die net buiten de top dertig vallen. Bedrijven kunnen tussen de twee indices verschuiven als hun positie op de ranglijst verandert.
Is beleggen in een AEX-indexfonds veiliger dan in één AEX-bedrijf?
Beleggen in een indexfonds dat de AEX volgt, spreidt je risico over dertig bedrijven tegelijk. Bij beleggen in één enkel AEX-bedrijf loop je meer risico als dat ene bedrijf het slecht doet. Meer spreiding verlaagt het risico, maar beleggen blijft altijd risico’s met zich meebrengen.