Hormoontherapie is een behandeling die wordt ingezet bij bepaalde soorten kanker die gevoelig zijn voor hormonen. Je krijgt medicijnen die de aanmaak of werking van hormonen in je lichaam remmen, zodat kankercellen minder goed kunnen groeien of zelfs afsterven. Als je wilt begrijpen wat is hormoon therapie en wanneer het wordt toegepast, lees je hier alles wat je moet weten.
Hoe werken hormonen bij kanker?
Hormonen zijn stoffen die je lichaam zelf aanmaakt. Ze sturen allerlei processen aan, zoals groei en stofwisseling. Bij sommige soorten kanker gebruiken kankercellen deze hormonen als brandstof om sneller te groeien. Zo groeien bepaalde borstkankercellen onder invloed van het hormoon oestrogeen of progesteron. Bij prostaatkanker speelt het mannelijk hormoon testosteron een vergelijkbare rol.
Als een tumor gevoelig is voor hormonen, noem je dat hormoongevoelig. Een arts stelt dit vast via laboratoriumonderzoek van het tumorweefsel. Alleen bij hormoongevoelige tumoren heeft hormoontherapie zin.
Wat is hormoontherapie precies?
Bij hormoontherapie, ook wel anti-hormonale therapie genoemd, krijg je medicijnen die op twee manieren kunnen werken. Ze kunnen de aanmaak van hormonen in je lichaam verminderen, of ze blokkeren de plek waar hormonen zich aan kankercellen vasthechten. In beide gevallen krijgen de kankercellen minder of geen toegang tot de hormonen waar ze van afhankelijk zijn. Daardoor overleven ze minder goed of stoppen ze met groeien.
Hormoontherapie is geen hormoonbehandeling waarbij je hormonen toevoegt aan je lichaam. Dat is een belangrijk verschil. Het gaat juist om het tegengaan of remmen van de werking van hormonen.
Bij welke soorten kanker wordt het gebruikt?
Hormoontherapie wordt het vaakst ingezet bij borstkanker en prostaatkanker. Dit zijn de twee vormen van kanker waarbij hormonen vaak een grote rol spelen bij de groei van de tumor. Maar ook bij andere hormoongevoelige kankersoorten kan deze behandeling worden overwogen.
Bij borstkanker kijkt de arts of de kankercellen receptoren hebben voor oestrogeen of progesteron. Als dat zo is, kan hormoontherapie worden gegeven na een operatie, bestraling of chemotherapie. Soms wordt het ook voor een operatie gegeven om de tumor kleiner te maken.
Bij prostaatkanker wordt de aanmaak van testosteron geremd, omdat testosteron de groei van prostaatkankercellen stimuleert.
Hoe wordt hormoontherapie toegediend?
De meeste mensen krijgen hormoontherapie in de vorm van tabletten, die je thuis kunt innemen. Soms worden de medicijnen gegeven als een onderhuidse injectie of als een injectie in de spier. Welke vorm je krijgt, hangt af van het type kanker en het middel dat de arts voorschrijft.
De behandeling duurt vaak meerdere jaren. Bij borstkanker is een behandelduur van vijf jaar of langer gebruikelijk. De arts bespreekt met jou hoe lang de behandeling nodig is en hoe je dit het beste kunt volhouden.
Welke bijwerkingen kun je verwachten?
Omdat hormoontherapie de werking van hormonen in je lichaam beïnvloedt, kunnen er bijwerkingen optreden die te maken hebben met het hormoonstelsel. Veelvoorkomende bijwerkingen zijn:
- Opvliegers en warmtegevoelens
- Vermoeidheid
- Gewichtstoename
- Botontkalking bij langdurig gebruik
- Stemmingswisselingen
- Bij mannen: verminderde zin in seks en erectieproblemen
- Bij vrouwen: vaginale droogheid en veranderingen in de menstruatie
Niet iedereen ervaart alle bijwerkingen en de ernst verschilt per persoon. Bespreek klachten altijd met je arts of verpleegkundige, want er zijn vaak manieren om de bijwerkingen te verlichten.
Is hormoontherapie hetzelfde als chemotherapie?
Nee, hormoontherapie en chemotherapie zijn twee verschillende behandelingen. Chemotherapie richt zich op het vernietigen van snel delende cellen in het hele lichaam. Hormoontherapie werkt specifieker: het richt zich op de rol die hormonen spelen bij de groei van bepaalde kankercellen. De bijwerkingen zijn daardoor ook anders. Hormoontherapie wordt soms gecombineerd met andere behandelingen zoals chemotherapie, bestraling of een operatie.
Veelgestelde vragen
Is hormoontherapie alleen voor vrouwen?
Nee, hormoontherapie is niet alleen voor vrouwen. Ook mannen met prostaatkanker kunnen hormoontherapie krijgen. Bij hen wordt de aanmaak van testosteron geremd, omdat dit hormoon de groei van prostaatkankercellen kan stimuleren.
Hoe lang duurt een behandeling met hormoontherapie?
De duur van hormoontherapie verschilt per situatie. Bij borstkanker duurt de behandeling vaak vijf jaar of langer. Bij prostaatkanker hangt de duur af van het stadium van de ziekte en hoe goed de behandeling aanslaat. De arts stelt samen met de patiënt een plan op.
Kun je tijdens hormoontherapie gewoon blijven werken?
Veel mensen kunnen tijdens hormoontherapie blijven werken, omdat de behandeling voor een groot deel bestaat uit het innemen van tabletten thuis. Bijwerkingen zoals vermoeidheid kunnen het soms moeilijker maken. Overleg met je arts of bedrijfsarts wat haalbaar is voor jouw situatie.
Wat als hormoontherapie niet meer werkt?
Soms raken kankercellen na verloop van tijd minder gevoelig voor de behandeling. Dit noem je resistentie. In dat geval bekijkt de arts welke andere behandelingen mogelijk zijn, zoals een ander type hormoontherapie, chemotherapie of een andere aanpak.