Organisaties die niet bestaan om geld te verdienen, maar om een maatschappelijk doel te bereiken: dat zijn non-profit organisaties. Ze zetten zich in voor sociale, culturele of wetenschappelijke doelen, en verdelen eventuele winst niet uit aan aandeelhouders of eigenaren. Wat is een non-profit organisatie precies, hoe werkt zo’n organisatie en welke voorbeelden zijn er? Je leest het hier.
Geen winstoogmerk, wel een doel
Het belangrijkste kenmerk van een non-profit organisatie is dat winst maken geen doel op zich is. De organisatie kan wel geld verdienen of overhouden, maar dat geld gaat terug naar de organisatie zelf. Het wordt gebruikt om de missie verder te verwezenlijken, niet om te verdelen onder bestuurders of investeerders.
Non-profit organisaties richten zich op doelen die de samenleving ten goede komen. Denk aan het bestrijden van armoede, het beschermen van het milieu, het ondersteunen van kunst en cultuur, of het bieden van zorg aan kwetsbare mensen. Soms pakken ze ook taken op die de overheid onvoldoende ondersteunt of die voor commerciële bedrijven niet rendabel zijn.
Wat is een non-profit organisatie in vergelijking met een ngo?
Non-profit organisatie en ngo worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is een klein verschil. Een ngo, voluit een niet-gouvernementele organisatie, is een verzamelnaam voor organisaties die onafhankelijk van de overheid werken en een maatschappelijk, sociaal of wetenschappelijk doel nastreven. Een ngo is dus bijna altijd ook een non-profit organisatie, maar niet elke non-profit organisatie noemt zichzelf een ngo.
Ngo’s zijn vaak actief op internationaal vlak, zoals bij hulpverlening in ontwikkelingslanden. Non-profit organisaties kunnen ook puur lokaal of nationaal werken, zoals een buurtvereniging, een kerk of een sportclub.
Voorbeelden van non-profit organisaties
Non-profit organisaties zijn er in alle soorten en maten. Bekende voorbeelden zijn goede doelen als Rode Kruis, Greenpeace en Artsen Zonder Grenzen. Maar ook de school van je kind, een ziekenhuis, een bibliotheek, een muziekvereniging of een vakbond kan een non-profit organisatie zijn.
Ze werken in veel verschillende sectoren:
- Zorg en welzijn, zoals thuiszorgorganisaties en gehandicaptenzorg
- Onderwijs, zoals scholen en onderwijsinstellingen
- Cultuur en sport, zoals musea, orkesten en amateurvoetbalclubs
- Milieu en natuur, zoals natuurbeschermingsorganisaties
- Religie en levensbeschouwing, zoals kerken en moskeeën
- Internationale hulpverlening, zoals humanitaire organisaties
Hoe financiert een non-profit organisatie zichzelf?
Zonder winstoogmerk moet een non-profit organisatie haar inkomsten op andere manieren binnenhalen. Dat kan op verschillende manieren. Veel organisaties ontvangen subsidies van de overheid, omdat ze taken uitvoeren die de samenleving ten goede komen. Andere organisaties leven van donaties van particulieren of bedrijven.
Sommige non-profit organisaties vragen ook contributie aan leden, zoals sportverenigingen of vakbonden. Daarnaast kunnen ze diensten aanbieden of producten verkopen, zolang de opbrengst maar terugvloeit naar de organisatie en haar doelstelling. Ook het organiseren van evenementen of het werven van sponsors zijn veelgebruikte manieren om inkomsten te genereren.
Welke rechtsvorm heeft een non-profit organisatie?
In Nederland kiezen non-profit organisaties vaak voor de rechtsvorm stichting of vereniging. Een stichting heeft geen leden en wordt bestuurd door een bestuur dat de doelstelling bewaakt. Een vereniging heeft wel leden, die via een algemene ledenvergadering invloed hebben op het beleid.
Beide rechtsvormen zijn geschikt als je geen winst wilt uitkeren. Ze bieden ook een duidelijke juridische structuur, wat nodig is als je subsidies aanvraagt of samenwerkt met andere partijen. Je hoeft een stichting of vereniging niet verplicht in te schrijven bij de Kamer van Koophandel, maar het is wel aan te raden voor de geloofwaardigheid en de toegang tot financiering.
Werken bij een non-profit organisatie
Non-profit organisaties draaien op een mix van betaalde medewerkers en vrijwilligers. Betaalde krachten hebben gewone arbeidscontracten en vallen onder dezelfde arbeidsrechten als werknemers bij commerciële bedrijven. Vrijwilligers ontvangen geen salaris, maar kunnen soms een kleine onkostenvergoeding krijgen.
Werken bij een non-profit organisatie trekt mensen aan die gedreven zijn door een maatschappelijk doel. De sfeer is vaak betrokken en persoonlijk. Salarisniveaus liggen soms lager dan in het bedrijfsleven, maar dat verschilt sterk per sector en organisatie.
Veelgestelde vragen
Mag een non-profit organisatie winst maken?
Een non-profit organisatie mag best meer inkomsten hebben dan uitgaven, maar die winst mag niet worden uitgekeerd aan bestuurders of eigenaren. Het geld blijft binnen de organisatie en wordt gebruikt om de doelstelling te verwezenlijken.
Wat is het verschil tussen een non-profit organisatie en een stichting?
Een stichting is een rechtsvorm die je kunt gebruiken voor een non-profit organisatie. Niet elke non-profit organisatie is een stichting. Je kunt ook kiezen voor een vereniging. Een stichting heeft geen leden en wordt bestuurd door een bestuur dat de doelstelling bewaakt.
Betaalt een non-profit organisatie belasting?
Dat hangt af van de activiteiten van de organisatie. Sommige non-profit organisaties zijn vrijgesteld van vennootschapsbelasting, maar dat geldt niet automatisch voor alle organisaties. De Belastingdienst kijkt per situatie of een vrijstelling van toepassing is.
Kan iedereen een non-profit organisatie oprichten?
Ja, in principe kan iedereen een stichting of vereniging oprichten in Nederland. Voor een stichting heb je een notaris nodig om de oprichtingsakte op te stellen. Voor een gewone vereniging is dat niet verplicht, maar een notariële akte geeft de vereniging wel volledige rechtsbevoegdheid.